Etiketlər

, , , , , , , ,

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ

KURS İŞİ

MÖVZU: Kommersiya banklarının lisenziyalaşdırılması və lisenziyanın geri qaytarılması qaydası

Fakultə:  Maliyyə

Kurs:      III (üçüncü)

Qrup:      644

Tələbə:    Seyidzadə İlkin

BAKI – 2012

 

Plan

Giriş………………………………………………………………………………….…3

  1. Bank sistemi…………………………………………………………………….…..5
  2. Kommersiya banklarının lisenziyalaşdırılması qaydaları………………………….9
  3. Kommersiya banklarından lisenziyanın geri qaytarılması qaydası……………..21

Nəticə……………………………………………………………………………….….28

Ədəbiyyat………………………………………………………………………….……29

Giriş

    Pul, ödənişlərdə hər kəs tərəfindən qəbul edilən ümumi bir mübadilə vasitəsidir. İnsanlar arasında iş bölgüsü və ixtisaslaşmanın inkişafında mübadilə yalnız pulun köməyi ilə mümkündür. Pulun əmanətə, əmanətlərin isə kreditə transformasiya prosesi məhz banklar vasitəsilə həyata keçirilir. Mərkəzi bank pul təklifini iqtisadiyyatın pul təklifinə, iqtisadi və sosial siyasətin hədəflərinə görə tənzimləyir, banklar isə fiziki və hüquqi şəxslərdən depozitlərin və ya digər qaytarılan vasitələrin cəlb edilməsi, öz adəndan və öz hesabına kreditlərin verilməsini, habelə müştərilərin tapşırığı ilə köçürmə və hesablaşma-kassa əməliyyatlarını məcmu halda həyata keçirən hüquqi şəxsdir. Yəni, banklar iqtisadi vahidlərin müəyyən bir müddətə istifadı etmədikləri və ya xərcləmədikləri pullarə əmanət formasında cəlb edərək, kreditlərin verilməsini təşkil edir. Toplum içində pulu olub borc verməyə hazır kimsələr və kredit axtaranların sayı sonsuzdur. Ancaq bunların arasında bir kredit alış-verişinin meydana gəlməsi üçün borc alana etimad əsas şərtdir. Bank depozitlərin cəlb edilməsi və açdığı kredit xəttini təminat altına almaq üçün gərəkli texniki alətlərə malikdir.

    Bütün dünyada tədavülə buraxılan pul nişanlarını Mərkəzi Bank həyata keçirir. Pul nişanlarına olan təlabatı, pul nişanlarının istehsalının təşkili, pul nişanlarının ehtiyatlarını yaradan və kredit təşkilatları tərəfindən nağd pulun saxlanması və inkassasiyası qaydalarını müəyyən edən orqan – Mərkəzi Bankdır. Pul və valyuta siyasətinin müəyyənləşdirilməsi və hıyata keçirilməsi, ödəniş sisteminin tənzimlənməsi və inkişafı , bank nəzarətinin həyata keçirilməsi, dövlətin beynəlxalq qızıl-valyuta ehtiyatlarının saxlanması və idarə edilməsi kimi mühüm strateji dövlət əhəmiyyətli funksiyaları  da Mərkəzi Bank Bank həyata keçirir. İqtisadi siyasətdə pul siyasətinin ağırlıq payı artdıqca, pul siyasətini həyata keçirən qurum Mərkəzi Bankın da iqtisadiyyatda gücü və önəmi artmaqdadır.

    Azərbaycan Respublikasının ərazisində  banklar və bank olmayan kredit təşkilatları bank fəaliyyəti Mərkəzi Bankın verdiyi xüsusi razılıq (lisenziya) əsasında həyata keçirilir.

    Bu kurs işində biz bank fəaliyyətinin qurulması üçün vacib olan kommersiya banklarının Mərkəzi Bankdan lisenziyanın alınması və həmin lisenziyanın ləğv edilməsi qaydaları ilə yaxından tanış olacağıq.

  1. 1.     Bank sistemi

    Банк системи банк ямялиййатлары щяйата кечирян вя юлкя яразисиндя цмуми пул – кредит механизми чярчивясиндя фяалиййят эюстярян банклар, кредит тяшкилатлары вя айры-айры игтисади гурумларын мяcмусудур. Бундан башга банк системиня банкларын вя кредит тяшкилатларынын фяалиййятини тямин едян  ихтисаслашдырылмыш тяшкилатлар да: щесаблашма – касса, клиринг мяркязляри, банк аудити цзря ширкятляр, банкларын гиймятли каьызлары цзря фяалиййятдя олан дилер ширкятляри, банклары аваданлыгларла, мцхтялиф информасийаларла, кадрларла тямин едян тяшкилатлар да аиддир.

    Билдийимиз кими банк сюзц италйан сюзц олан «банко» сюзцндян эютцрцлцб, маса мянасыны верир. Бу маса – банклар малларын эур тиcаряти баш верян  мейданларда гурулурду. Бу тиcарят заманы дювлят тяряфиндян, айры-айры шящярлярин вя щятта айры-айры шяхслярин зярб етдикляри мцхтялиф сиккялярдян истифадя олунурду. Айдын мясялядир ки, о дюврдя ващид пул системи йох иди. Алгы-сатгы заманы мцхтялиф дяйярли, cцрбяcцр пуллара раст эялмяк олурду. Беля бир шяраитдя бу пулларын бир-бириня дяйишдирилмясинин щансы нисбятдя апарылмасыны мяслящят эюрян хцсуси пешякарлар лазым иди. Бу пешякарларын тиcарят мейданында юз фяалиййятлярини йериня йетирмяк цчцн хцсуси масалары олурду. Яэяр нязяря алсаг ки, Х ясрдя Италийа дцнйанын тicарят мяркязи щесаб олунурду вя бурайа дцнйанын щяр йериндян мцхтялиф юлкялярин маллары вя  пул нишанлары ахышырды, о заман тиcарят ямялиййатларында банкирлярин иштиракынын ваcиблийини вя онларын маса-банкларынын даща эениш йайылмасынын сябябини баша дцшмяк олар.

    Банкlar, банк системинин елементи олуб мцтляг шякилдя:

  1. Банк статусуна, лисензийайа, банк ямялиййатларыны йериня йетирмяк щцгугуна малик олан, мцкяммял ойун гайдаларыны юзцндя cямляшдирян, бцтюв бир организм кими фяалиййят эюстяря билмя хцсусиййяти олан бир тяшкилат олмалыдыр.
  2. Цмуми вя хцсуси ганунларла, cямиййятин щцгуги нормативляри иля фяалиййят эюстярмялидир.
  3. Ятраф мцщитдяки дяйишикликляря тез бир шякилдя уйьунлашараг юзцнц тянзимлямяйя, инкишафа вя мцкяммяллийя гадир олмалыдыр.
  4. Банк системинин башга елементляри иля гаршылыглы мцнасибятдя олмалыдыр.

    Банкын ясас мянасы – пул вясаитляринин кредитордан борcалана, сатыcыдан алыcыйа кечмясиндя васитячилик етмясиндядир. Банкларла йанашы базарда пул вясаитляринин йерляшдирилмясиндя диэяр малиййя вя малиййя-кредит тяшкилатлары да: инвестисийа фондлары, сыьорта компанийалары, брокер, дилер фирмалары вя с. иштирак едирляр.

    Банклары малиййя рискляринин субйекти кими башга субйектлярдян фяргляндирян ики ваcиб cящят вардыр:

    Яввяла, банклара борc ющдяликляри цзря икили мцбадиля характерикдир: oнлар юзляринин борc ющдяликлярини (депозитляр, яманят сертификатлары вя с.) йерляшдиряряк бунун нятиcясиндя мобилизя етдикляри вясаитляри башгаларынын бурахдыглары борc ющдяликляри вя гиймятли каьызларынын алынмасына сярф едирляр. Беля ки, банклар юз фяалиййятлярини малиййя базарында юзляринин борc ющдяликлярини бурахмадан щяйата кечирян малиййя брокер вя дилерляриндян фяргли олараг щяйата кечирирляр.

    Икинcиси, банклар  щцгуги вя физики шяхсляр гаршысында  цзярляриня эютцрдцкляри шяртсиз борc ющдяликлярини гяти мцяййян едилмиш борcдан айырырлар. Мясялян мцштярилярин вясаитляринин мцхтялиф щесаблара вя яманятляря йерляшдирилмяси заманы, депозит сертификатларынын бурахылмасы заманы вя с. Бунунла банклар ресурсларыны хцсуси сящмляр бурахылмасы ясасында мобилизя едян, cямляшдирян  диэяр инвестисийа фондларындан фярглянирляр. Гяти мцяййян едилмиш борc ющдяликляри цчцн банклар даща бюйцк рискя мяруз галырлар. Чцнки, базар конйуктурундакы дяйишикликлярдян асылы олмадан онлар мцтляг  юдянилмялидир. Лакин щяр щансы бир инвестисийа фонду вя йа компанийасы актив вя пассивляринин гиймятинин дяйишмясиндян йаранан рискляри юзцнцн сящмдарлары арасында бюлцшдцрцр. Коммерсийа банкларынын характерик хцсусиййяти ондан ибарятдир ки, онларын фяалиййятинин ясас мягсяди эялир ялдя етмякдян ибарятдир.

    Банк да щяр щансы бир мцяссися кими мцяййян олунмуш идаря апаратына маликдир. Онун структуруна илк нювбядя банк фяалиййятинин характери тясир эюстярир. Банкын да бцтцн башга мцяссисяляр кими, директорлуьу, рящбяр вя хидмят шюбяляри, мцщасибатлыьы, кадрлар шюбяси вя с. шюбяляри вардыр. Бунунла йанашы, банк хцсуси мцяссися кими, пул-кредит институту кими чыхыш едир. Буна эюря дя, онун апаратынын  идарячилик структуру йериня йетирдийи хцсуси фяалиййятя уyьун характер дашыйыр.

    Бейнялхалг тяcрцбядя банк системинин бир нечя типини айырмаг лазымдыр.

  • Бюлцшдцрцcü мяркязляшдирилмиш банк системи;
  • Базар принсипли банк системи;
  • Кечид мярщяляли банк системи.

    Бюлцшдцрцcц мяркязляшдирилмиш банк системиндя: дювлят – йеэаня мцлкиййятчидир, бирпилляли банк системи вя банк формалашмасында дювлят инщисарчылыьы, ващид банк сийасяти, дювлят банкларын ющдяликляри цзря cавабдещдир, банклар щюкцмятя табедир вя онун оператив фяалиййятиндян асылыдырлар, кредит вя емиссийа ямялиййатлары бир банкда cəмляшдирилир, банкын рящбяри мяркязи вя йа йерли щакимиййят органлары тяряфиндян тяйин едилир.

    Бюлцшдцрцcц мяркязляшдирилмиш банк системиндян фяргли олараг базар принсипли банк системиндя дювлятин банк системи цзяриндя инщисарчылыьындан сющбят эетмир. Бу системдя банк рягабяти ясас амиллярдяндир. Бу системдя банкнот емиссийасы мяркязи банкын табелийиндя кредит емиссийасы ися коммерсийа банкларында cямляшдирилир. Йяни мцяссисялярин вя ящалинин кредитляшдирилмяси фяалиййятдя олан мцхтялиф банклар тяряфиндян – коммерсийа, инвестисийа, инновасийа, ипотека, яманят вя с. банклар тяряфиндян щяйата кечирилир.  Коммерсийа банклары дювлятин ющдяликляри цзря cавабдещлик дашымыр вя щямчинин дювлят дя коммерсийа  банкларынын ющдяликляри цзря щеч бир cавабдещлик дашымыр.

    Банклар банк системинин елементи кими йалныз  диэяр елементлярля, илк нювбядя ися, ялбяття ки, банк инфраструктуру иля гаршылыглы ялагядя мцвяффягиййятля инкишаф едя биляр. Банк инфраструктурунун елементляриня ашаьыдакылар аиддир:

  • Ганунвериcилик нормалары (кредит тяшкилатынын статусуну, онун йериня йетиря биляcяйи ямялиййат нювлярини мцяййян едян нормалар)
  • Ямялиййатларын йериня йетирилмясинин дахили гайдалары (ганунвериcилик актларынын йериня йетирилмясини тямин едян,  яманятçилярин, банкын мцштяриляринин марагларыны горуйан, бцтювлцкдя банкын юз марагларыны горуйан гайдалар, методики тяминат)
  • Учот, щесабат, аналитик базанын дцзцлцш тяртиби (эюстяриcилярин компйцтердя ишлянмяси, банкын фяалиййятинин мцасир коммуникасийа системиня уйьун идаря едилмяси)
  • Банкын идаряетмя апаратынын гурулушу

     Беляликля, банк – сянайе мцяссисяси дейил, васитячи, тicарят мцяссисясидир. Банкын тиcарятля ялагяси тясадцфи дейилдир. Банк щягигятян дя ещтийатлар «алыр», онлары «сатыр», ещтийатларын йенидян бюлцшдцрцлмяси сащясиндя фяалиййят эюстярир, малларын мцбадилясиня йардым едир. О “сатыcыларына”, анбарларына, “хцсуси ямтяя ещтийатларына” маликдир вя онун фяалиййяти бир чох щалларда дювриййядян асылы олур.

     Bank системинин идаря олунмасы щяр бир юлкянин мяркязи банкынын цзяриня дцшцр. Бязи дювлятлярдя, мясələn, АБШ-да Мяркязи Банкын ющдяликлярини башга мяркяз – Федерал Ещтийат Системи йериня йетирир. Системин ясас мясяляси юлкянин бцтцн малиййя мцнасибятляринин тянзимлянмясиндян вя бу юлкянин дцнйа игтисади сийасятиндя мювгейинин йцксялмясиндян ибарятдир. Беля ки, дцнйа игтисадиййаты билдийимиз кими айры-айры дювлятлярдя баш верян игтисади щадисялярля сых ялагядардыр. Мящз буна эюря дя щяр бир дювлятин щюкцмяти юлкя игтисадиййатынын йцксяк сявиййясини даими олараг горумаг мараьыны эцдцр.

2. Kommersiya banklarının lisenziyalaşdırılması.

    Mərkəzi Bank bank lisenziyalarının verilməsində və ləğv edilməsində, habelə filiallar, şöbələr və nümayəndəliklər açmaq üçün banklara icazə verilməsində və verilmiş icazələrin ləğv edilməsində müstəsna hüquqlara malikdir. Bank lisenziyaları və icazələr yazılı formada müddətsiz olaraq verilir. Bank lisenziyaları və icazələr yalnız onları almış şəxslər tərəfindən istifadə edilə bilər və üçüncü şəxslərə verilə bilməz (Banklar haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu-Maddə 6).
Mərkəzi Bank bank lisenziyasında və ya icazəsində kifayət qədər təşkilati-texniki hazırlığa və ya ixtisasa malik olmayan bankın bəzi fəaliyyət növlərini məhdudlaşdırmaq hüququna malikdir.
Mərkəzi Bankın “Bank lisenziyalarının və icazələrin alınması üçün müraciət qaydaları haqqında təlimat” Azərbaycan Respublikasının ərazisində banklara və xarici bankların yerli filiallarına bank lizensiyasının, habelə yerli bankların filiallarına, xarici nümayəndəliklərinə və xarici bankların yerli nümayəndəliklərinə icazə alınması üçün müraciətlərin və onlara əlavə olunan sənədlərin forma və məzmununu müəyyən edir.
Bank lisenziyasının alınması üçün ilkin müraciət.
Bank lisenziyasının alınması üçün ilkin müraciət (Əlavə N1) bankın bütün təsisçiləri tərəfindən və ya onların müvafiq qaydada vəkil etdikləri şəxs tərəfindən imzalanır və imza(ları) notariat qaydasında təstiq olunur.
Bank lisenziyasının alınmasi üçün ilkin müraciətə (Əlavə N1) aşağıdakı sənədlər əlavə olunmalıdır:
1. Bankın təklif edilən nizamnamə kapitalının miqdarı, bankın nizamnamə kapitalında təklif edilən hər bir səhmdarının payı haqqında məlumat;
2. Bankın səsvermə hüququ olan səhmlərini əldə edəcək hər bir sahibi üçün: Həmin sahib hüquqi şəxs olduqda:
1) Onun adını, ünvanını, kommersiya fəaliyyətinin növünü, onun digər təşkilatlarda mühüm iştirak payları, habelə onun kapitalında digər şəxslərin mühüm iştirak paylarını göstərən məlumat (Əlavə N 4);
2) Dövlət qeydiyyatı haqqında sənədlərin (nizamnamənin, şəhadətnamənin) və nəzərdə tutulan iştirak payının əldə edilməsi barədə səlahiyyətli idarəetmə orqanının qərarının notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti;
3) Azı son üç maliyyə ilini (hüquqi şəxs üç ildən az müddətdə yaradıldıqda isə son maliyyə illəri və ya ili) əhatə edən və auditor yoxlamasından keçmiş maliyyə hesabatlarının ( balansın,mənfəət və zərər haqqında hesabatın,nəğd pulun hərəkəti barədə hesabatın) və auditor rəyinin əslləri və ya notariat qaydasında təsdiq edilmiş surətləri.
Həmin sahib xarici hüquqi şəxs olduqda:

  1. Bu Təlimatın 2.1.2-ci yarımbəmdinin üçüncü abzasında nəzərdə tutulan məlumat (Əlavə N 4)
  2. Onun yerləşdiyi ölkədə dövlət qeydiyyatından keçdiyini təsbiq edən sənəd, nazamnamə (əsasnamə), ən azı son üç maliyyə ili üçün auditor yoxlanmasından keçmiş maliyyə hesabatı (balans, mənfəət və zərər haqqında hesabat, nağd pullun hərəkatı barədə hesabat) və auditor rəyi;

    Həmin sahib fiziki şəxs olduqda:

  1. Onun soyadını, adını, atasının adını və vətəndaşlığını, şəxsiyyət vəsiqəsinin və ya şəxsiyyətini təsdiq edən digər sənədin məlumtlarını, daimi yaşayış yerini, məşğuliyyət növünü, habələ digər təskilatlarda onun mühüm iştirak paylarını göstərən məlumat (Əlave N 5)
  2. Şəxiyyət vəsiqəsinin və ya şəxsiyyətini təsdiq edən digər sənədin surəti
  3. Məşğuliyyət növünü təsdiq edən sənədin notariat qaydasında təsdiq edilmiş sürəti;

    Həmin sahib əcnəbi olduqda – bu Təlimatın 2.1.2-ci yarimbəndinin doqquzuncu – on ikinci abzaslarında nəzərdə tutlan sənədlərdən basqa rezidenti olduğu ölkənin bir və ya bir neçə maliyyə təşkilatlarının müsbət tövsiyyələri (bu şəxslə və ya maliyyə vəziyyətini xarakterizə edə bilən digər müsbət göstəriciləri əks etdirə bilər) və/və ya bank hesablarından çıxarışlar;

    Bankda mühüm iştirak payının təklif edilən sahibi hüquqi şəxs olduqda:

  • Onun icra orqanlarının rəhbərlərinin siyahısı;
  • Hər rəhbər üçün onun tərəfindən imzalanmış və  imzası notariat qaydasında təsdiqlənmiş vətəndaş qüsursuzluğuna dair ərizə (Əlavə N 7);

    Rəhbər əcnəbi olduqda, rezidenti olduğu ölkənin müvafiq hakimiyyət orqanları tərəfindən onun cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub-olunmadığı barədə verilmiş arayış;

    Əgər mühüm iştirak payının sahibi olan hüquqi şəxs şirkətlər qrupuna daxildirsə bu qrup haqqında məlumatlar, o cümlədən qrupa daxil olan digər təşkilatlarda mühüm iştirak payına  malik şəxslər, bu şəxslərin inzibatçıları haqqında məlumatlar (sərbəst formada ətraflı və dürüst şəkildə tərtib olunmalı, fiziki və hüquqi şəxslərin adları ixtisarsız yazılmalıdır);

    Bankda mühüm iştirak payının təklif edilən sahibi fiziki şəxs olduqda onun tərfindən imzalanmış və imzası notariat qaydasında təsdiqlənmiş, vətəndaş qüsursuzluğuna dair ərizə (Əlavə N 7);

    Mühüm iştirak payının sahibi əcnəbi olduqda, rezidenti olduğu ölkənin müvafiq hakimiyyət orqanları tərəfindən onun cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub-olunmadığı barədə verilmiş arayış;

    Bankın yaradılması, onun nizamnaməsinin qəbul edilməsi və idarəetmə orqalnlarının formalaşdırılması haqqında bütün təsisçilər tərəfindən imzalanmış qərarın (Əlavə N 8) notariat qaydasında təsdiq edilmiş surətı və bankın təsisçiləeri və ya onların səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş nizamnaməsi.

    Nizamnamədə bankın adı, olduğu yer, buraxdığı səhmlərin kateqoriyası, onların nominal dəyəri və miqdarı, səhmdarların hüquqları, idarəetmə orqanlarının tərkibi, fəaliyyət müddəti və səlahiyyətləri, habelə könüllü ləğv etmə qaydaları öz əksini tapmalıdır.

    Bankın kommersiya strateqiyasını, nəzərdə tutduğu fəaliyyət növlərini, təşkilatı strukturunu, o cümlədən daxili nəzarət sistemini və ilk üç il maliyyə proqnozlarını (balans, mənfəət və zərər haqqında hesabatı) müəyyənləşdirən biznes-plan (Əlavə №9);

    Bankın təklif edilən inzibatçılarının siyahısı, habelə onların hər biri üçün peşə ixtisası və təcrübəsi haqqında məlumatın göstərildiyi sənədlərin (təhsil və əmək fəaliyyəti haqqında) notariat qaydasında təsdiqlənmiş sürətləri, həmin şəxslər tərəfindən doldurulmuş anket (Əlavə №6), bankda və digər hüqüqi şəxslərdə onların mühüm iştirak paylarının miqdarı və siyahısı, tərəflərindən imzalanmış və imzası notariat qaydasında təsdiqlənmiş vətəndaş qüsürsuzluğuna dair ərizə (Əlavə №7);

    İnzibatçı əcnəbi olduqda, rezidenti olduğu ölkənin müvafiq hakimiyyət orqanları tərəfindən onun cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub-olunmadığı barədə verilmiş arayış;

    Xarici bank və ya xarici bank holdinq şirkəti yerli törəmə bank təsis etdiyi halda bu Təlimatın 2.3-cü bəndində göstərilmiş sənədlər;

    İlkin müraciətə baxılması üçün dövlət rüsumunun ödənildiyini təsdiq edən bank sənədi;

    Xarici bankın yerli filialının açılmasına dair ilkin müraciətə (bankın səlahiyyətli şəxsi tərəfindən imzalanmalıdır) aşağıdakı sənədlər əlavə olunmalıdır:

  1. bankın nizamnaməsi və filialın yaradılması barədə səlahiyyətli idarəetmə orqanının qərarının sürəti;
  2. bankın mühüm iştirak paylarına malik olan sahiblərinin payı göstərilməklə siyahısı;
  3. əgər bank şirkətlər qrupuna daxildirsə, bu qrup haqqında məlumatlar, o cümlədən qrupa daxil olan digər təşkilatlarda mühüm iştirak payına malik şəxslər, bu şəxslərin inzibatçıları haqqında məlumatlar (sərbəst formada ətraflı və dürüst şəkildə tərtib olunmalı, fiziki və hüquqi şəxslərin adları ixtisarsız yazilmalıdır);
  4. bankın ən azı son üç maliyyə ili üçün auditor yoxlanmasından keçmiş maliyyə hesabatı (balans, mənfəət və zərər haqqında hesabat, nəğd pulun hərəkəti barədə hesabat) və auditor rəyi;
  5. bankın səlahiyyətli idarəetmə orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş filialın əsasnaməsi. Əsasnamədə filialın adı, olduğu yer, fəaliyyəti ilə bağlı digər məlumatlarla yanaşı, təsisçi bank tərəfindən filiala ayrılmış, kapitala bərabər tutulmuş vəsaitin miqdarı, bank fəaliyyəti növləri, filialın idarəetmə strukturu və rəhbərlərinin səlahiyyətləri, bank tərəfindən filial üzərində nəzarətin keçırılməsi və bankın öz qərarı ilə ləğv edilməsi qaydası göstərilməlidir;
  6. Filialın kommersiya strategiyasını, nəzərdə tutduğu fəaliyyət növlərini, təşkilatı strukturunu, o cümlədən daxili nəzarət sistemini, habelə filialın işinin ilk üç ili üçün maliyyə proqnozlarını (balansı, mənfəət və zərər haqqında hesabatı) müəyyənləşdirən biznes-plan (Əlavə N 9);
  7. Bankın səlahiyyətli şəxsi tərəfindən imzalanan filialın öhdəlikləri üçün bankın məsuliyyət götürməsini təsdiq edən sənəd;
  8. Filiala təyin edilməsi təklif olunan inzibatçılar haqqında Bank lisenziyalarının və icazələrin alınması üçün müraciət qaydaları haqqında Təlimatın  2.1.8-ci yarımbəndində göstərilmiş sənədlər.
  9. Bank lisenziyalarının və icazələrin alınması üçün müraciət qaydaları haqqında Təlimatın 2.3-cü bəndində göstərilmiş sənədlər;
  10. İlkin müraciətə baxılması üçün dövlət rüsumunun ödənildiyini təsdiq edən bank sənədi.

   Xarici bank və xarici bank holdinq şirkətinin yerli törəmə bankına, xarici bankın yerli filialına bank lisenziyası alınması üçün ilkin müraciətə bu Bank lisenziyaların və icazələrin alınması üçün müraciət qaydaları haqqında Təlimatın 2.1-ci və 2. 2-ci bəndlərində göstərilmiş sənədlərdən başqa aşağıdaki sənədlər də əlavə olunmalıdır:

   Xarici bankın törəmə bankı və ya filialı üçün – təsisçi xarici bankın yerləşdiyi ölkənin bank tənzimləməsi və nəzarəti orqanın bankın həmin ölkədə fiziki və hüquqi şəxslərdən depozitlər və digər qaytarılan vəsait cəlb etmək üçün icazənin olması, habelə həmin tənzimləmə və nəzarət orqanının banka nəzarəti həyata keçirməsi barədə yazılı bildirişi və bu orqanın törəmə bankın təsis edilməsinə və ya filialın açılmasına yazılı icazəsi;

    Xarici bank holdinq şirkətinin törəmə bankı üçün – bank holdinq şirkətinin yerləşdiyi ölkənin bank tənzimləməsi və nəzarəti orqanının bu şirkətə nəzarəti həyata keçirməsi, bu şirkətin fiziki və hüquqi şəxslərdən depozitlər və digər qaytarılan vəsait cəlb etməsi üçün həmin ölkədə lisenziyası olan bir və ya bir neçə bankının olması və ya onları idarə etməsi barədə yazılı bildirişi və bu orqanın törəmə bankın təsis edilməsinə yazılı icazəsi.

     Təsis edilən bank və ya Azərbaycan Respublikasında filialını açan xarici bank ilkin müraciətinə müsbət baxılması haqqında Mərkəzi Bankın qərarının qəbul etdiyi gündən 180 təqvim günü müddətində ilkin nizamnamə kapitalının minimum miqadarını (kapitala bərabər tutulmuş vəsaiti) Mərkəzi Bankda bu məqsədlər üçün açılan hesaba ödəməli və qanunvericiliyə müvafiq qaydada dövlət qeydiyyatından keçərək “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikası qanununa uyğun olaraq korporativ idarəetmə sistemlərini təşkil etməli, texnili-təchizat və təhlükəsizlik tədbirlərini tamamlamalıdır.

     Bank lisenziyası alınması üçün yekun müraciətə (Əlavə N 2) aşağıdakı sənədlər əlavə olunmalıdır:

  1. Bankın və ya xarici bankın yerli filialının qeydiyyatı haqıında sənədlərin  (nizamnaməni, şəhadətnamənin ) notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti;
  2. Bankın səlahiyyətli idarəetmə orqanının qərarıyla təsdiq edilmiş bankın reqlamenti; Reqlament bankın təşkilati və idarəetmə strukturunun, struktur vahidlərinin tabeçilik və hesabatını, habelə “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda nəzərdə tutulmuş digər məlumatları əks etdirməlidir.
  3. Bankın yaradılması, nizamnamənin qəbul edilməsi və inzibatçıların təyin edilməsi haqqında səhmdarların ümumi yığıncağının qərarının notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti;
  4. Bank lisenziyalarının alınması üçün ilkin müraciətə müsbət baxılması haqqında Mərkəzi Bankın qərarında şərtlər qoyulduqda,həmin şərtlərin yerinə yetirildiyini təsdiqləyən sənəd (sənədlər);
  5. Mərkəzi Bankın müvafiq normativ xarakterli aktlarına uyğun olaraq bankın korporativ idarəetmə sistemlərinin formalaşdırılmasını təsdiq edən məlumat və sənədlər;
  6. Bankda texniki-təchizat və təhlükəsizlik tədbirlərinin həyata keçirilməsini təsdiqləyən məlumat və sənədlər (belə məlumat və sənədlər bankın inzaibati binasının iş yerləri,informasiya texnologiyaları vasitələri və hesablama texnikası ilə təchiz olunmasını,əməliyyat və uçot işlərinin həyata keçirilməsini təmin edəcək proqram təminatının mövcudluğunu, pul vəsaitlərinin və digər qiymətlilərin saxlanılması üçün Mərkəzi Bankın müvafiq normativ xarakterli aktlarının tələblərinə cavab verən kassa qovşağının qurulmasını,bankın müvafiq siqnalizasiya vasitələri ilə qorunmasını əks etdirməlidir);
  7. Bankın və ya xarici bankın yerli filialının hüquqi ünvanını təsdiq edən sənədin (icarə müqaviləsi, mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənəd və s.) notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti;
  8. İlkin müraciət olunarkən Mərkəzi Banka təqdim edilmiş məlumatlarda və sənədlərdə əhəmiyyətli dəyişikliklər olduqda həmin dəyişikliklərin müfəssəl şərh edildiyi məlumat;
  9. Bank lisenziyasının verilməsi üçün dövlət rüsumunun ödənildiyini təsdiq edən bank sənədi.

    Yerli bankların yerli və xarici filiallarının və xarici nümayəndəliklərinin açılmasına icazə almaq üçün müraciətə (Əlavə N 3) aşağıdakı sənədlər əlavə olunmalıdır:

    1. Bankın filial və ya nümayəndəlik açmaq barəsində səlahiyyətli idarəetmə orqanının qərarının notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti və ya iclas protokolundan çıxarış (Əlavə N 8);

    2. Filialın və ya xarici nümayəndəliyin bankın səlahiyyətli idarəetmə orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş əsasnaməsi;

    Əsasnamədə digər məlumatlarla yanaşı filial və ya xarici nümayəndəliyin adı, ünvanı, filial üçün bank fəaliyyət növləri, inzibatçıların səlahiyyətləri, bank tərəfindən nəzarətin həyata keçirilməsi, filial və ya nümayəndəliyin bankın öz qərarı ilə ləğv edilməsi göstərilməlidir;

    3. Yerli filialın hüquqi ünvanını təsdiq edən sənədin (icarə müqaviləsi, mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənəd və s.) notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti;

    4. Filialın kommersiya strategiyasını, nəzərdə tutduğu fəaliyyət növlərini, təşkilati strukturunu, habelə filialın ilk üç ili üçün maliyyə proqnozlarını müəyyənləşdirən biznes planı (Əlavə N9);

    5. Filialın və ya xarici nümayəndəliyin inzibatçılarının (rəhbərlərinin) təyin edilməsi barədə bankın səlahiyyətli idarəetmə orqanının qərarının notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti və ya protokoldan çıxarış (Əlavə N 8);

    6. Filiala təyin edilməsi təklif edilən inzaibatçıların siyahısı, habelə onların hər biri üçün peşə ixtisası və təcrübəsi haqqında məlumatın göstərildiyi sənədlərin (təhsil və əmək fəaliyyəti haqqında) notariat qaydasında təsdiqlənmiş surətləri, həmin şəxslər tərəfindən doldurulmuş anket (Əlavə N6), bankda və digər hüquqi şəxslərdə onların mühüm iştirak paylarının miqdarı və siyahısı, tərəflərindən imzalanmış və imzası notariat qaydasında təsdiqlənmiş vətəndaş qüsursuzluğuna dair ərizə (Əlavə N7);

    Xarici filialını və ya nümayəndəliyini açan yerli bank oların fəaliyyətinə yerləşdiyi ölkədə müvafiq icazə aldıqdan sonra bu barədə Mərkəzi Banka 5 gün müddətində yazılı bildiriş göndərməlidir. Bu zaman əvvəlcədən müraciət edilərkən Mərkəzi Banka təqdim edilmiş məlumatlarda əhəmiyyətli dəyişikliklər olduqda həmin dəyişiklikləri müfəssəl şərh edən məlumat da təqdim olunmalıdır.

    Filialın və ya nümayəndəliyin açılmasına icazə almış bank həmin qurumlar haqqında məlumatı onun alındığı gündən 5 təqvim günü müddətində “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestrinə təqdim etməlidir.

    Xarici bankın yerli nümayəndəliyinin açılmasına icazə almaq üçün müraciətə (Əlavə N1) aşağıdakı sənədlər əlavə olunmalıdır;

    1. Bankın nizamnaməsi və yerli nümayəndəliyin açılması barədə bankın səlahiyyətli idarəetmə orqanının qərarının surəti;

    2. Bank, onun təşkilati strukturu və xarici bankın nümayəndəlik açmaq barəsində səlahiyyətli orqanı da göstərilməklə idarəetmə orqanları haqqında məlumat;

    3. Bankın mühüm iştirak paylarının sahiblərinin onlara məxsus səsli səhmlər payı göstərilməklə siyahısı;

    4. Bankın son maliyyə ili üçün auditor yoxlamasından keçmiş maliyyə hesabatı (balans, mənfəət və zərər haqqında hesabat, nağd pulun hərəkəti barədə hesabat) və auditor rəyi ;

5. Yerli nümayəndəliyin səlahiyyətləri və ünvanı göstərilməklə bankın səlahiyyətli orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş əsasnaməsi;

6. Nümayəndəliyə təyin edilməsi təklif olunan inzibatçıların peşəkar keyfiyyətləri və məhkumluqlarının olub-olmaması barədə arayış;

7. Xarici bankın yerləşdiyi ölkənin bank tənzimləməsi və nəzarəti orqanının bankın həmin ölkədə fiziki və hüquqi şəxslərdən depozitlər və digər qaytarılan vəsait cəlb etmək üçün icazəsinin olması, həmin tənzimləmı və nəzarət orqanının banka nəzarəti həyata keçirməsi barədə yazılı bildirişi və bu orqanın xarici bankın yerli nümayəndəliyinin açılmasına yazılı icazəsi.

Xarici bankın yerli nümayəndəliyi dövlət qeydiyyatına alındıqdan sonra icazə almaq üçün müraciətə aşağıdakı sənədlər əlavə olunmalıdır:

     – xarici bankın yerli nümayəndəliyinin qanunvericiliyə  müvafiq olaraq dövlət qeydiyyatına alınması haqqında sənədlərin (əsasnamənin və şəhadətnamənin) notariat qaydasında təsdiq edilmiş surəti;

    – ilkin olaraq  Mərkəzi Banka təqdim edilmiş məlumatlarda və sənədlərdə əhəmiyyətli dəyişikliklər olduqda həmin dəyişikliklərin müfəssəl şərh edildiyi məlumat.

    Bank lisenziyalarının və icazələrin alınması üçün müraciət qaydaları haqqında Təlimata Əlavə N 1

    Azərbaycan Respublikasının              Mərkəzi Bankına

    _______________________
«___» _________200_ – ci il

   N __________________

Bank lisenziyasının alınması üçün

İLKİN MÜRACİƏT

    __________________________________________________________

(bankın/ xarici bankın adı)

   _________________________________________________ keçirilmiş iclasının

             (Səhmdarların ümumi yığıncağının/xarici bankın səlahiyyətli idarəetmə orqanının)

    «___» _________ 200_ – ci il tarixli __________ N – li qərarına uyğun olaraq

    _________________________________________________________

   ____________________________________________________________

(bankın/xarici bankın yerli filialının adı və ünvanı)

    bank lisenziyasının alınmasına ilkin razılıq verilməsini xahiş edir.

    Əlavə: (təqdim olunan sənədlərin siyahısı, nüsxələri və hər nüsxə üzrə vərəqlərin sayı).

    Mən, aşağıda imza edən bu Ərizədə və ona əlavə edilən bütün sənədlərdə olan məlumatların düzgünlüyünu təsdiq edirəm və əmin edirəm ki, məndə olan məlumata görə onlar dəqiq və tamdır. Həmin məlumatlarda baş verən əhəmiyyətli dəyişikliklər barədə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankına dərhal məlumat verməyi öhdəmə götürürəm.

    Bankın Müşahidə Şurası Sədrinin / xarici bankın səlahiyyətli şəxsinin soyadı, adı, atasının adı və

imzası ______________

Bank lisenziyalarının və icazələrin alınması üçün müraciət qaydaları haqqında Təlimat”a Əlavə № 2

 

Bank lisenziyasının alınması üçün

YEKUN MÜRACİƏT

Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə uyğun olaraq dövlət qeydiyyatindan keçmiş ( qeydiyyat nömrəsi və tarixi)

————————————————————————————-

(bankın/xarici bankın yerli filialının adı)

bank lisenziyasının verilməsini xahiş edir.

Əlavə: (təqdim olunan sənədlərin siyahısı nüsxələri və hər nüsxə üzrə vərəqlərin sayı)

Mən, aşağıda imza edən bu Ərizədə və ona əlavə olunan bütün sənədlərdə olan məlumatların düzgünlüyünü təsdiq edirəm və əmin edirəm ki, məndə olan məlumata görə onlar dəqiq və tamdır.

    Bank lisenziyasının alınması üçün ilkin müraciət olunarkən təqdim edilmiş məlumatlarda və sənədlərdə əhəmiyyətli dəyişikliklər olmamışdır / Bank lisenziyasının alınması üçün ilkin müraciyyət olunarkən təqdim edilmiş (həmin dəyişikliklərin müfəssəl şərh edildiyi məlumat və qoşulan sənədlərin siyahısı əlavə olunmalıdır).

Bankın Müşahidə Şurası sədrinin / xarici bankın səlahiyyətli şəxsinin soyadı, adı, atasının adı və

Imzası:_______________________________________________

3. Kommersiya banklarının lisenziyasının geri qaytarılması qaydası

    Банкларын ляьви дя Милли Банк тяряфиндян щяйата кечирилир. Бу просес 2 формада олур: könüllü ləğv və məcburi ləğv.

    Ləğvetmə prossesi aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:

  1. bankın bina və sənədləri üzərində nəzarətin əldə edilməsi;
  2. aktivlərin və öhdəliklərin inventarlaşdırılması;
  3. aktivlərin qiymətləndirilməsi və satışı;
  4. kreditorların tələblərinin təmin edilməsi.

    Bankın məcburi ləğvi müxtəlif səbəblərdən ola bilər. Bu əsaslara aşağıdakılar daxildir:

1. banka lisenziya alınması üçün ərizə verilərkən təqdim edilmiş məlumatların yanlış olduğu müəyyən edildikdə;

2. bank lisenziyasının qüvvəyə mindiyi gündən on iki ay müddətində bank həmin lisenziyaya müvafiq olaraq fəaliyyətə başlamadıqda və ya Mərkəzi Bank tərəfindən bankın altı ay  müddətində depozitlər və ya digər qaytarılan vəsait cəlb etmədiyi və ya kreditlər vermədiyi müəyyən edildikdə;

3. bankın nizamnamə kapitalının və ya məcmu kapitalının miqdarı müvafiq olaraq Mərkəzi Bankın banklar üçün müəyyən etdiyi nizamnamə kapitalının və ya məcmu kapitalın (xarici bankın yerli filialının məcmu kapitalına bərabər tutulmuş vəsaitinin) minimum miqdarından az olduqda;

4. bank ona həvalə olunmuş aktivlərin təhlükəsizliyini təmin edə bilmədikdə;

5. bank idarəetməni və ya cari fəaliyyətini etibarlı və prudensial qaydada həyata keçirmədikdə və ya “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun, Mərkəzi Bankın normativ xarakterli aktlarının tələblərini iki dəfədən artıq halda pozduqda;

6. bank lisenziyasında və ya icazədə nəzərdə tutulmayan fəaliyyət növlərini həyata keçirdikdə;

7. Mərkəzi Bankın icazəsi olmadan bank başqa bankın törəmə bankına çevrildikdə;

8. yerli törəmə bankı və ya filialı olan xarici bank və ya xarici  bank holdinq şirkətinin lisenziyası ləğv edildikdə;

9. bankın yenidən təşkili Mərkəzi Bankın icazəsi olmadan həyata keçirildikdə;

10. xarici bank və xarici bank holdinq şirkətinə, habelə şirkətlər qrupunun üzvü olan banka yerləşdiyi ölkənin bank tənzimlənməsi və nəzarəti orqanı tərəfindən lazımınca nəzarətin təmin edilməməsi səbəbindən Mərkəzi Bank onların törəməbanklarına  nəzarəti həyata keçirə bilmədikdə;

11. bank tərəfindən bilərəkdən Mərkəzi Banka yanlış hesabat və məlumat verildiyi faktları müəyyənləşdirildikdə;

12. bank tərəfindən sonuncu üç hesabat tarixinə Mərkəzi Banka aylıq hesabat təqdim edilmədikdə;

13. bank “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa və Mərkəzi Bankın normativ xarakterli aktlarına uyğun olaraq Mərkəzi Bankın ona verdiyi sərəncamları və ya digər yazılı göstərişləri yerinə yetirmədikdə;

14. mühüm iştirak paylarının sahibi olan bir və ya bir neçə təsisçisinin banka təsirinin onun etibarlı və prudensial idarə olunması üçün təhlükə törədəcəyinə əsaslar verən faktlar müəyyən edildikdə;

15. bank ilə mühüm iştirak payı olan xarici bank və ya xarici bank holdinq şirkəti arasında münasibətlər Mərkəzi Bankın nəzarət funksiyalarını həyata keçirməsinə mane olduqda, həmçinin bu ölkənin bank tənzimləməsi və nəzarəti orqanları Mərkəzi Bankla əməkdaşlıq etmədikdə;

16. mühüm iştirak paylarının sahibləri olan fiziki şəxslər və hüquqi şəxslərin icra orqanlarının rəhbərləri məqbul və lazımi keyfiyyətlərə malik şəxslər olmadıqda;

17. bankın inzibatçıları “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun müvafiq tələblərinə cavab vemədikdə;

18. bankın və ya xarici bankın yerli filialının daxili idarəetmə və nəzarət prosedurları adekvat olmadıqda;

19. bank biznes-planına uyğun fəaliyyət göstərmədikdə, o cümlədən maliyyə proqnozlarını yerinə yetirmədikdə.

    Məcburi ləğv edilən bankda görüləcək işin həcmi və xarakterindən, habelə bankın törəmə cəmiyyətlərinin, filiallarının, şöbələrinin və nümayəndəliklərinin sayından asılı  olaraq bir və ya bir neçə fiziki və/və ya hüquqi şəxsin namizədliyi ləğvedici qismində təsdiq edilməsi üçün Mərkəzi Bank tərəfindən məhkəməyə təklif olunur. Ləğvedici (ləvğedicilər) bu vəzifəyə onların razılığı əsasında təyin edilir.

    Aşağıdakı şəxslər bankın ləğvedicisi ola bilməzlər:

   1. banka aidiyyəti şəxslər və aidiyyəti şəxs adından hərəkət edən şəxslər;

   2. Mərkəzi Bank istisna olmaqla bankın kreditorları və borcluları.

   3. Ləğvedicilərin  əmək haqlarının ödənilməsi şərtləri Mərkəzi Bankın təklifi əsasında məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir.

    4. Ləğvedicilər Mərkəzi Bankın işçiləri sırasından təyin edidikdə onlar ləvğetmə fəaliyyəti dövründə əsas iş yerində vəzifə öhdəliklərinin yerinə yetirilməsindən azad edilir. Onların vəzifəsi,  əsas iş yeri üzrə təyin edilmiş  əmək haqqı və digər ödənişləri saxlanılır.

    Bankın məcburi ləğvinin həyata keçirilməsində başlıca məqsəd ləğv edilən bankın kreditorlarının tələblərinin qısa müddət ərzində ödənilməsini təmin etməkdir.  Bankın məcburi ləğvi və ləğvedicinin təyin edilməsi haqqında məhkəmənin qərarı qüvvəyə mindiyi andan bankın ləğv edilməsi prosesi başa çatanadək:

    1. bankın səhmdarlarının ümumi yığıncağının, digər idarəetmə orqanlarının vəvəzifəli şəxslərinin əmlak və öhdəliklərin ödənilməsi barədə sərəncam vermək hüququ da daxil olmaqla bankın idarə edilməsi üzrə bütün səlahiyyətləri ləvğediciyə keçir;

    2. bank inzibatçılarının və ya səhmdarlarının bank adından etdikləri hərəkətlər hüquqi qüvvəyə malik olmur;

    3. bank aktivlərinin mühafizəsi və məhkəmə qərarlarının icrası məqsədilə aktivlərin üzərinə qoyulmuş bütün həbslər hüquqi qüvvəsini itirir;

    4. bankın girov (ipoteka) məbləği  həddində təmin etdiyi öhdəlikləri istisna olmaqla qalan aktivlər həbsdən və ya icraatdan müdafiə edilir.

    Bankın məcburi ləğvi dövründə ləğvedici (ləğvedicilər) aşağıdakı vəzifələri həyata keçirir:

    1. bankın aktivlərini, o cümlədən bütün  əmlakını və sənədlərini məhkəmə tərəfindən təsdiq edilmiş təhvil aktı ilə qəbul edir;

    2. bankın aktiv və passivlərinə nəzarət edir;

    3. bank işini idarə edir;

    4. kreditorların tələblərinin banka təqdim edilməsi qaydasını və müddətini müəyyən edir;

    5. ləğvetmə hesablarına sərəncam verir;

    6. ləğvetmə prosesini əks etdirən hesabatları tərtib edir;

    7. bankın əmlakını qanunverciliklə müəyyən edilmiş qaydada qiymətləndirir və zəruri hallarda bu prosesə müvafiq mütəxəssisləri cəlb edir;

    8. bankın məcburi ləğvi barədə kütləvi informasiya vasitələrində məlumat dərc etdirir;

    9. bankın məcburi ləğvi prosesinin başlanması və ləğvedicinin təyin olunması ilə əlaqədar bankın Müşahidə Şurasına və İdarə Heyətinə müvafiq bildiriş göndərir;

    10. müştərilərə xidmət göstərilən yerlərdə bankın ləğvi prosesinin başlanması və ləğvedicinin təyin olunması haqqında yazılı elan yerləşdirir;

    11. bankın adına “ləğv prosesində olan” sözləri  əlavə edir və bankın möhürünün dəyişdirilməsini təmin edir;

    12. Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankında ləğvetmə hesablarını açır və ona hesabat verir;

    13. bankın sənədlərinin və əmlakının, həmçinin girov (ipoteka) təminatı kimi qəbul etdiyi digər əmlakların saxlanılmasını təmin etmək üçün tədbirlər görür;

    14. bankın kreditorlarının aşkar edilməsi və debitor borcunun alınması üçün tədbirlər görür;

    15. məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmuş müddətlərdə məcburi ləğv olunan bankın aralıq ləğvetmə balansı, ləğvetmə tədbirlərinin və öhdəliklərin yerinə yetirilməsi barədə hesabatı, habelə ləğvetmə balansını tərtib edir və təsdiqlənməsi üçün məhkəməyə təqdim edir;

    16. ləğvetmə prosesində sui-istifadə və digər qanun pozuntuları halları aşkarlandıqda bu barədə hüquq mühafizə orqanlarına və Mərkəzi Banka xəbər verir;

    17. başqası ilə əvəz edildiyi bütün hallarda mühasibat uçotu və hesabatı sənədlərini və sərəncamında olan bankın aktivlərini, habelə bankın ləğvi prosesində ləğvedicinin bank barədə hazırladığı mühasibat uçotu və hesabat sənədlərini təhvil-təslim aktı əsasında yeni ləğvediciyə verir;

    18. öz səlahiyyətlərini yerinə yetirərkən iş prosesində ona məlum olan məxfi məlumatları açıqlamır;

    19. məhkəmənin müəyyən etdiyi müddətlərdə ləvğetmə tədbirlərinin və öhdəliklərin yerinə yetirilməsi barədə məhkəməyə hesabat verir;

    20. məcburi ləğv edilən bankın işini tamamlayır, kreditorlarla hesablaşmaları başa çatdırır;

    21. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə və bu Təlimata zidd olmayan digər səlahiyyətləri həyata keçirir.

    Ləğvedicilər məhkəmənin nəzarəti altında və Mərkəzi Bankla sıx qarşılıqlı əlaqə şəraitində fəaliyyət göstərir. Ləğv edilən bankın məcburi ləğvini həyata keçirən ləğvedici Azərbaycan Respublikası qanunlarına, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının normativ xarakterli aktlarına, Azərbaycan Respublikasının digər normativ hüquqi aktlarına və bu Təlimata müvafiq fəaliyyət göstərir. Azərbaycan Respublikası ərazisindən kənarda fəaliyyət göstərən ləğvedici öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə yanaşı, ləğv edilən bankın struktur bölməsinin fəaliyyət göstərdiyi ölkənin qanunvericiliyini də rəhbər tutur. Bu məqsədlə (həmçinin də xarici bankların yerli filiallarının məcburi ləğvi zamanı) qarşılıqlı təmsilçiliyə malik olan ölkənin bank tənzimlənməsi və nəzarəti orqanı ilə əməkdaşlıq edilir. Ləğvedici ləğv olunan bankın dövlət qeydiyyatı haqqında məlumatın dərc edildiyi mətbuat orqanlarında onun ləğv edilməsi və kreditorlarının tələblərinin bildirilməsi qaydası və müddəti haqqında məlumat dərc etdirir. Tələblərin təmin edilməsi məqsədilə kreditorların məcburi ləğv olunan banka müraciəti üçün verilən müddət bankın ləğv edilməsi haqqında məlumatın dərc edildiyi gündən etibarən iki aydan az ola bilməz.

    Ləğvedici kreditorları aşkar etmək və debitor borclarını almaq üçün tədbirlər görür, habelə bankın ləğvi haqqında onun kreditorlarına bildiriş göndərir. Ləğvedici kreditorların tələblərinin ödənilməsi, onların maraqlarını təmin etmək məqsədilə kreditorların tələblərinin reyestrini tərtib edir. Kreditorların tələblərinin reyestrində hər bir kreditor barədə, onun pul öhdəlikləri və/və ya məcburi ödənişləri üzrə tələblərin məbləği, hər bir tələbin ödənilməsinin növbəliyi barədə məlumatlar göstərilir. Kreditorların tələblərinin irəli sürülməsi müddəti qurtardıqdan sonra ləğvedici aralıq ləğvetmə balansı tərtib edir. Balansa ləğv edilən bankın  əmlakının tərkibi, kreditorların irəli sürdükləri tələblərin siyahısı, habelə bu tələblərə baxılması nəticələri haqqında məlumatlar daxil edilir.

    Kreditorların tələblərinin reyestrinə hesabatlarda  əks olunmuş, həmçinin müraciət olunmuş mübahisəsiz tələblər daxil edilir. Ləğv edilən banka qarşı məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarları üzrə icra sənədləri kreditorların təsdiq edilmiş tələbləri hesab edilir və uçota alınır.

    Ləğvedici işə başladığı gündən 2 (iki) iş günü ərzində Mərkəzi Bankda xüsusi ləğvetmə (milli və xarici valyutada) hesabları açır. Bankın pul vəsaitləri və aktivlərin satışından əldə olunan bütün daxilolmalar müvafiq olaraq bu hesablara köçürülür.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nəticə

    Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, bank sisteminin düzgün qurulması, onun butun daxili və xarici normativ və tələblərə cavab verməsi hər bir ölkənin iqtisadiyyatının və pul – kredit sisteminin güclənməsində və inkişaf etməsində müstəsna rol oynayır. Mərkəzi Bankların yaratdıqları hüquqi baza  hər bir kommersiya bankının fəaliyyətinin tənzimlənməsində və bu fəaliyyətin daha səmərəli təşkil olunmasında həlledici rola malikdir və bu hüquqi bazaya əməl etməyin birinci pilləsi kommersiya banklarına lisenziyaların verilməsi və geri alınması qaydalarıdır. Lisenziyaların verilməsi üçün təqdim olunan sənədlər Mərkəzi Bank tərəfindən təyin edilən bütün şərt və normativlərə tam olaraq uyğun olmalı, qanundankənar hallar istisna olunmalıdır. Hər bir hüquqi və ya fiziki şəxs bank yaratmazdan öncə bu qayda və tələblərlə yaxından tanış olmalı və onlara uyğun adekvat addımlar atmalıdır.

Ədəbiyyat

  1. Ş.Ə.Abdullayev, dos. R.V.Əsgərova. “Bank işi”. Dərslik. 2007.
  2. Prof. dr. Z.F.Məmmədov. “Bank fəaliyyətinin əsasları”. Elmi-nəzəri və prakiki məlumat kitabı. 2011
  3. Dos.R.A.Bəşirov. “Bank işi”. Dərslik. 2007
  4. Prof. Z.F.Məmmədov. “Pul, kredit və banklar”. Dərs vəsaiti. 2009
  5. az.wikipedia.org
  6. http://www.cbar.az

About these ads